مستعمل باشد . سيوم آنكه بر قوانين و قواعد اهل عربيت و اعراب نحوى مستعمل باشد . چهارم آنكه از الفاظ غريبه وحشيه نباشد و اين مذكورات همه گذشت . نوع دوم كلام خبرى و معتبر در او آنست كه آنچه مقتضاى حال باشد مرعى شود پس اگر حال اقتضاى جمهء اسميه كند ، فعليه ذكر نكند و بر عكس . و همچنين رعايت كند تقديم آنچه بايد كرد و تاخير آنچه تاخير بايد كرد از مبتدا و خبر و مفاعيل و حال و تميز و ظرف و غير آن از اجزاى كلام و متعلقات و لواحق او . و نيز اگر حال اقتضاى تاكيد كند « به يك مرتبه يا بيشتر يا اقتضاء تنكير كند يا تعريف يا ذكر يا تقدير يا غير ذلك » آن را مرعى دارند چنان كه گذشت . نوع سيوم كلام انشايى چون مقتضاى حال ذكر كلام انشايى باشد آن را رعايت كنند و ذكر كلام خبرى نكنند و اركان و متعلقات كلام انشايى بر قياس كلام خبريست . نوع چهارم حقيقت و مجاز حقيقت در مفرد استعمال لفظست در موضوع له خود و در مركب اسناد نسبت است بر آنچه آن نسبت از آن او باشد در نفس امر . و مجاز در مفرد استعمال لفظست در غير موضوع له خود به جهت علاقه چنان كه گذشت . و مجاز در مركب معلوم است از تعريف حقيقت در مركب . پس در مجاز دو چيز معتبر باشد : يكى آنكه منقول باشد از موضوع له « به غير موضوع له ، دوم آنكه نقل به جهت علاقه و مناسبتى باشد . و مجاز بر سه قسم است : اول مجاز در طرف فقط

--> ( 1 ) آستانه : عربيه - شرح ابن ميثم : الرابع الاحتراز عن الالفاظ الغريبة الوحشية ( ش 2053 - 11 ب ) . ( 2 ) سپه : مرعى شده ( 3 ) در هر دو نسخه كنند هم خوانده مىشود ( 4 ) آستانه عبارت داخل گيومه را ندارد . ( 5 ) سپه : به آنچه ( 6 ) آستانه قسمت داخل گيومه را ندارد . ( 7 ) آستانه : از نقل ( 8 ) آستانه ( و ) ندارد ( 9 ) مطول : مجاز مرسل ، رك . تعليقات